Karczoch - mało znane warzywo
Karczoch zwyczajny (Cynaria scolymus) to wieloletnia roślina zielna. W naturalnych warunkach występuje w rejonie Morza Śródziemnego. Uprawiany jest głównie we Francji, Włoszech i Hiszpanii. W Polsce jest warzywem mało znanym i uprawianym przeważnie amatorsko. Sporadycznie uprawiany jest na większą skalę, choć warto się nim zainteresować. Karczoch jest ceniony za swoje walory smakowe i zdrowotne. Zawiera cynarynę, która posiada właściwości żółciopędne, odtruwa organizm i obniża poziom cholesterolu.
Częścią jadalną karczocha są główki kwiatostanów po usunięciu zewnętrznych stwardniałych łusek okrywy. Do spożycia nadają się również bielone ogonki liściowe tego warzywa. W medycynie i kosmetyce używa się wyciągów z liści karczocha.
W naszym kraju karczocha uprawia się jako roślinę jednoroczną, w cieplejszym klimacie występuje jako roślina wieloletnia. W polskich warunkach klimatycznych pozostawiony w gruncie wymarza. Najlepiej rośnie na glebach żyznych o dużej zawartości próchnicy, wymaga wysokich dawek nawozów organicznych oraz nawożenia mineralnego przed posadzeniem jak i w trakcie wegetacji.
Karczocha można uprawiać na dwa sposoby - z nasion, jak i z odrostów korzeniowych. Nasiona wysiewa się do doniczek z substratem torfowym pod koniec lutego. Ze względu na niski procent wschodów, do doniczki wysiewa się po 2 - 3 nasiona i pozostawia w nich najsilniejszą siewkę. Nasiona przed wysiewem warto namoczyć, aby przyspieszyć wschody. Rozsadę wysadza się do gruntu od połowy maja.
Karczocha można rozmnażać także wegetatywnie. W tym celu jesienią wykopuje się karpy, które następnie należy umieścić w widnym pomieszczeniu, gdzie temperatura nie spada poniżej 0ºC oraz przysypać je ziemią. Od końca lutego z karp wyrastają odrosty, które odcina się i ukorzenia. Ukorzenione odrosty sadzi się do gruntu po ostatnich wiosennych przymrozkach.
Karczochy w gruncie wysadza się w rozstawie 1m x 1m lub większej. W celu uzyskania dorodnych pąków karczocha na roślinie najlepiej pozostawić nie więcej jak 6 – 8 pąków. Możliwe jest uzyskanie nawet 15 pąków z rośliny. Warzywo to dobrze reaguje na nawadnianie szczególnie w okresie letniej suszy. Głównym zabiegiem w uprawie jest ręczne odchwaszczanie.
Zbiór pąków rozpoczyna się latem i trwa do pierwszych przymrozków. Do zbioru nadają się w pełni wykształcone pąki kwiatowe, tuż przed ich rozwinięciem. Pąki powinny być zwarte ze ściśle do siebie przylegającymi listkami okrywy. Pąki ścina się z 10cm odcinkiem pędu kwiatostanowego. Masa pojedynczego pąka może osiągać nawet 500g.
Źródło: www.wodr.poznan.pl
Grzegorz Świerek